Programma Masterclass Overdrachtsmodellen Geluid en Trillingen

Datum: Woensdag 8 april 2026 / Locatie: Eenhoorn Meeting Center, Amersfoort / Organisatie: Agnes & Hans.

Op 8 april organiseert het NAG samen met de Nederlandse Trillings Vereniging (NTV) een masterclass over overdrachtsmodellen van geluid en trillingen in het Eenhoorn Meeting Center, Amersfoort. Tijdens deze masterclass gaan we in op de diverse rekenmodellen, de onderliggende fysica, de toepassingsgebieden, de beperkingen en nauwkeurig- en onnauwkeurigheden die daarbij komen kijken.

Een rekenmodel is een benadering van de werkelijkheid. Om een voorspelling te doen van geluid of trillingen is een model voor de overdracht bijzonder waardevol. Zeker als het een predictie moet zijn voor toekomstige situaties of bij veranderende (overdrachts-) omstandigheden en maatregelen. Met behulp van geografische informatie maken we een berekening van de overdracht, de transmissie van bron of bronnen naar één of meerdere ontvangers.

Dynamische modellen, waarbij de overdracht afhankelijk is van de trilfrequentie, wordt al snel zeer complex. Veel parameters spelen een rol en hun invloed varieert sterk. Geografische informatie is daarbij cruciaal, net als de eigenschappen van materialen, lucht, bodem, water. Denk bijvoorbeeld ook aan wind/stromingssnelheid en richting, temperatuur en temperatuur gelaagdheid, materiaaleigenschappen, absorptie, scattering, refractie en diffractie. en meer.

Daarnaast is het essentieel om te bepalen welke grootheid voorspeld moet worden: een momentane waarde, een piekwaarde, een equivalent niveau of een jaargemiddelde. Dit is een kleine selectie uit tientallen, zo niet honderden grootheden welke gebruikt kunnen worden.

Ook moet nog onderscheid gemaakt worden in verschillende type rekenmodellen: fysische/analytische modellen, numerieke modellen en empirische modellen. Dit staat naast het meten van geluid en trillingen, waarbij de keuze voor de meetparameters direct bepaalt welke grootheid wordt vastgelegd.

Dagprogramma:

09:30 Inloop met koffie en thee
10:00 Welkom en inleiding – Agnes van Uitert (ProRail, NTV) & Hans J.A. van Leeuwen (NVAG, NAG)
10:05 Inleiding algemeen (toepassing overdrachtsmodellen) – Dick Bergmans (Rijkswaterstaat WVL)
10:25 De fysica – Sven Lentzen (Tycho Technology)
11:10 Koffie/thee pauze
11:30 Trillingen Van Barkan tot het OURS model (methode en toepassingsgebied) – Arnold Koopman (Level Acoustics & Vibration)
12:00 Empirische modellen geluid MRG (SRM2) / ISO 9613 (Toepassingsgebied) – Theo Verheij (DGMR)
12:30 Verschillen tussen de (empirische) modellen MRG, ISO9613 en Cnossos (en Harmonoise en Nord2000) – Arnaud Kok (RIVM)
13:00 Lunch
13:50 Beyond Empirical Models: The Value of Detailed Outdoor Sound Propagation Modelling – Maarten Hornikx (Eindhoven University of Technology)
14:35 Luchtvaart modellen (methode en toepassingsgebied) – Sander Heblij (NLR)
15:05 Koffie/thee pauze
15:25 Onderwater akoestiek – Matthieu Colin (TNO)
15:55 Onzekerheden – Bruno Zuada Coelho (Deltares)
16:40 Afsluiting/Borrel
17:30 Sluiting

Abstracts lezingen:

Inleiding algemeen (toepassing overdrachtsmodellen) – Dick Bergmans (Rijkswaterstaat WVL):
(Geluid- en trilling- )overdrachtsmodellen vervullen een centrale rol in het milieubeleid, onder meer bij ruimtelijke ordening, infrastructuurontwikkeling en de handhaving van normen. Hoewel deze modellen en hun aannamen zijn gebaseerd op wetenschappelijk gevalideerde inzichten, worden zij in de beleidspraktijk ingezet als instrumenten voor besluitvorming, verantwoording en juridische toetsing. Hierdoor ontstaat een spanningsveld tussen enerzijds de wetenschappelijke complexiteit en diepgang, en anderzijds de beleidsmatige vereisten van uitvoerbaarheid, navolgbaarheid, transparantie en reproduceerbaarheid. In deze context wordt teruggeblikt op hoe dit spanningsveld zich in de afgelopen decennia heeft ontwikkeld en tot welke modelkeuzes dat heeft geleid.

De fysica – Sven Lentzen (Tycho Technology):
Volgt nog.

Trillingen Van Barkan tot het OURS model (methode en toepassingsgebied) – Arnold Koopman (Level Acoustics & Vibration):
Het modelleren van bodemtrillingen kent enkele uitdagingen. Er zijn meerdere golftypes in het spel, het medium is in Nederland meestal nogal gelaagd en de laaggegevens zijn moeilijk te bepalen en kunnen 30 meter verderop significant anders zijn. De gelaagdheid geeft aanleiding om gedetailleerde numerieke methodes in te zetten, de onzekerheid over de bodemopbouw duwt juist in de richting van in situ trillingsmetingen als oplossing. In de praktijk worden beiden, en allerlei mengvormen, gebruikt afhankelijk van de vraagstelling en de beschikbare middelen.

Empirische modellen geluid MRG (SRM2) / ISO 9613 (Toepassingsgebied) – Theo Verheij (DGMR):
Rekenvoorschriften worden veelal vastgelegd in standaarden en soms ook in wetgeving. Dit zijn documenten waarin beschreven staat op welke wijze het geluidsniveau op een bepaalde locatie berekend dient te worden. Softwareontwikkelaars staan voor de uitdaging om deze documenten te vertalen naar software waarmee correcte en eenduidige berekeningen kunnen worden uitgevoerd, ook in zeer complexe situaties waarvoor de voorschriften eigenlijk niet zijn bedoeld. Denk aan onderdoorgangen, viaducten, overstekken en balkons. Helaas bevatten deze documenten woorden als ‘kan’, ‘mag’ en ’vele groter dan’ waardoor ontwikkelaars keuzes moeten maken. Voor welke uitdagingen staan ontwikkelaars, hoe zouden deze kunnen worden opgelost en welke valkuilen zijn er.

Verschillen tussen de (empirische) modellen MRG, ISO9613 en Cnossos (en Harmonoise en Nord2000) – Arnaud Kok (RIVM):
In Europa worden verschillende empirische modellen gebruikt, waarbij in Nederland het eigen voorschrift (MRG), Cnossos en mogelijk ook ISO9613 het bekendst zijn. Tussen deze modellen zitten soms opmerkelijke verschillen die leiden tot andere uitkomsten. In deze lezing wordt dieper ingegaan op de modellen en dan met name deze verschillen, waar ze vandaan komen en wat het effect kan zijn op rekenresultaten.

Beyond Empirical Models: The Value of Detailed Outdoor Sound Propagation Modelling – Maarten Hornikx (Eindhoven University of Technology):
Over the past decades, detailed methods for modelling outdoor sound propagation have been developed, including numerical techniques and advanced analytical approaches. These methods extend well beyond the physical capabilities of most empirical models that have been constructed for legislative purposes. This lecture discusses the scientific and practical value of these advanced approaches and reviews the open challenges that remain in their development and application.

Luchtvaart modellen (methode en toepassingsgebied) – Sander Heblij (NLR):
In Nederland wordt voor de geluidbelasting door vliegverkeer vaak gebruik gemaakt van het ECAC Doc 29-model. Hoewel dit een Europees model is, is het van oorsprong afkomstig uit de Verenigde Staten en heeft het een wereldwijd gebruikt equivalent: ICAO Doc 9911. Na een korte blik op de historie en de Europese regelgeving, analyseren we het model: hoe wordt de bron gemodelleerd, hoe werkt de geluidsoverdracht naar de grond en waar komen alle verschillende invoergegevens vandaan? Ten slotte onderzoeken we de verschillende aannames en vereenvoudigingen en de daaruit voortvloeiende beperkingen van het toepassingsgebied.

Onderwater akoestiek – Matthieu Colin (TNO):
The characteristics of sound propagation in the ocean bring unique sensing opportunities for wildlife and humans alike. Exploiting and more importantly controlling sound underwater require understanding its unique interaction with the physical environment. In this lecture, we will give an overview of the exciting physical phenomena at play and how they are usually modelled, as well as some examples of application of sound propagation modelling.

Onzekerheden – Bruno Zuada Coelho (Deltares):
De ondergrond speelt een cruciale rol bij het ontstaan en de voortplanting van trillingen. In de praktijk worden trillingsanalyses vaak uitgevoerd met numerieke modellen waarin de ondergrond wordt beschreven als een continu, elastisch en isotroop materiaal. De werkelijkheid laat echter zien dat natuurlijke bodemafzettingen en hun eigenschappen sterk variabel zijn, als gevolg van complexe geologische en antropogene processen. In deze presentatie wordt onderzocht welke invloed ondergrondvariabiliteit heeft op het voorspellen van trillingen, en hoe deze variabiliteit kan worden gekarakteriseerd en gemodelleerd.

Praktische informatie:
Deelname aan deze bijeenkomst is vrij voor leden van het NAG en de NTV. Voor niet‐leden zijn de kosten € 80,‐. Voor dit bedrag kunt u ook lid worden van het NAG voor het lopende kalenderjaar. Aanmelden is in alle gevallen vereist en kan hier voor NAG-leden en hier voor NTV-leden.